Người Ăn Mày-Nghị Lực Vô Giá

.

          Một người ăn mày đến trước một trang viên, gặp nữ chủ nhân để ăn xin. Người ăn mày này rất tội nghiệp, cánh tay bị cụt, tay áo trống trải đung đưa, người nào trông thấy cũng đều khẳng khái bố thí cho. Tuy nhiên, vị chủ nhân này lại không hề khách khí, chỉ ra đống gạch trước cửa nói với người ăn mày: “Ngươi giúp ta chuyển đống gạch này ra nhà sau đi”. 

          Người ăn mày giận dữ nói: “Tôi chỉ có một tay, bà còn nhẫn tâm bảo vác gạch. Không muốn cho thì thôi vậy, cần chi phải trêu ghẹo người khác?”

          Vị chủ nhân không chút nổi giận, cúi người xuống bắt đầu dọn gạch. Bà ta cố ý chỉ dùng một tay để chuyển, sau đó bà nói: “Ngươi thấy đấy, không phải chỉ dùng hai tay mới có thể sống được. Ngươi có thể làm, vậy tại sao lại không làm chứ?”

          Người ăn mày lặng người đi, hắn ta nhìn vị nữ chủ nhân với ánh mắt kỳ dị, trái cổ nhô nhọn giống như một quả trám chuyển động lên xuống 2 lượt. Cuối cùng, hắn cúi người xuống, dùng cánh tay còn lại bắt đầu chuyển gạch. Một lần chỉ có thể chuyển đi hai viên gạch. Hắn chuyển như thế đúng hai tiếng đồng hồ thì hết đống gạch. Mệt, hắn thở như bò kéo xe, trên mặt dính đầy bụi, mấy chòm tóc rối bị mồ hôi ướt dính xéo trên góc trán.

          Nữ chủ nhân đưa cho người ăn mày một cái khăn lông trắng như tuyết. Người ăn mày đón lấy lau mặt và cổ một lượt rất kỹ; chiếc khăn lông trắng đã biến thành chiếc khăn lông đen. Người phụ nữ lại đưa cho hắn 20 đô-la, người ăn mày cảm kích nói:  “Cảm ơn bà”  - “Ngươi không cần cảm ơn ta, đây là tiền công ngươi kiếm được dựa vào sức lực của mình”.

          Người ăn mày nói: “Tôi sẽ không quên bà, để cho tôi giữ làm kỷ niệm vậy”.

Nói xong, hắn cúi người chào thật thấp và sau đó lên đường.

          Qua nhiều ngày sau lại có một người ăn mày khác đến trang viên này. Người phụ nữ đó lại dẫn người ăn mày vào nhà sau, chỉ đống gạch, và nói: “Chuyển đống gạch này ra trước nhà, ta sẽ trả cho ngươi hai mươi đô-la”.

          Người ăn mày với hai tay còn nguyên vẹn này bỏ đi, không biết là do không thèm 20 đô-la hay do điều gì khác.

          Người con của người phụ nữ không hiểu, liền hỏi mẹ:  “Lần trước mẹ kêu ăn mày chuyển đống gạch này từ trước nhà ra sau nhà. Lần này mẹ lại kêu ăn mày chuyển gạch từ sau nhà ra trước nhà. Rốt cuộc mẹ muốn đống gạch ở sau nhà hay là ở trước nhà?”.

          Người mẹ nói với con rằng:  “Gạch đặt trước nhà hay sau nhà đều như nhau, nhưng chuyển hay không chuyển, đối với người ăn mày mà nói, thì lại không giống nhau”.

          Sau này cũng có mấy người ăn mày đến xin ăn, đống gạch đó được chuyển đi mấy lượt.

          Nhiều năm sau, có một người rất chỉnh tề đến trang viện này. Ông ta mặc veston, mang giày da, trông chững chạc hiên ngang như những người thành công với sự tự tin và tự trọng, chỉ có điều là người này chỉ có một cánh tay trái. Ông ta cúi người xuống, nói với vị nữ chủ nhân nay đã có phần già đi:  “Nếu không có bà, tôi vẫn chỉ là một kẻ ăn mày. Thế nhưng bây giờ tôi là Chủ tịch Hội đồng Quản trị của một công ty”.

          Người phụ nữ đã không còn nhớ ra ông là ai, bà hờ hững nói:  “Đấy là do chính bản thân ông làm ra mà thôi”.

          Người Chủ tịch Hội đồng Quản trị một tay mời người phụ nữ cùng cả nhà bà dọn đến thành phố để sống những ngày thoải mái. Người phụ nữ nói:  “Chúng tôi không thể nhận sự chăm sóc của ông được” - “Tại sao?” - “Bởi vì cả nhà chúng tôi cũng có hai tay”.

          Người chủ tịch tuy đau lòng nhưng vẫn kiên trì:  “Thưa bà, bà giúp tôi hiểu được thế nào là Nhân, thế nào là Cách.  Căn nhà đó là tiền công mà bà đã dạy cho tôi”.

          Người phụ nữ nói: “Vậy thì ông đem căn nhà ấy tặng cho người nào không còn cánh tay nào cả !”.

.

Yêu Nên Tốt, Ghét Nên Xấu

          Trước, vua nước Vệ rất yêu Di Tử Hà. Cái phép nước Vệ, ai đi trộm xe của vua, thì phải tội chặt chân. Mẹ Di Tử Hà đau nặng. Đêm khuya có người đến gọi, Di Tử Hà vội vàng lấy xe vua ra đi, Vua nghe thấy, khen rằng: "Có hiếu thật! Vì hết lòng với mẹ, mà quên cả tội chặt chân".
          Lại một hôm, Di Tử Hà, theo vua đi chơi ở ngoài vườn, đang ăn quả đào thấy ngọt còn một nửa, đưa cho Vua ăn. Vua nói: "Yêu ta thật ! Của đang ngon miệng mà biết để nhường ta".
          Về sau, vua không có lòng yêu Di Tử Hà như trước nữa. Một hôm phạm lỗi, vua giận nói rằng:"Di Tử Hà trước dám thiện tiện lấy xe của ta đi. Lại một bận dám cho ta ăn quả đào thừa. Thực mang tôi với ta đã lâu ngày". Nói xong bắt đem trị tội.
          Ôi! Di Tử Hà ăn ở với vua trước sau cũng như vậy, thế mà trước vua khen, sau vua bắt tội, là chỗ tại khi yêu khi ghét khác nhau mà thôi. Lúc được vua yêu, chính đáng tội thì lại hóa công thần; lúc phải vua ghét, chính không đáng tội thì lại hóa ra sơ cho nên người muốn can ngăn, đàm luận với vua điều gì, thì trước phải xem xét cái lòng vua yêu hay vua ghét tính thế nào rồi hãy nói.

          Hàn Phi Tử

Chú thích:

          · Di Tử Hà: Người thời Xuân Thu, làm quan đại phu nước Vệ .
          · Chặt chân: Một thứ hình phạt trong năm hạng trọng hình đời cổ.
          · Thiện tiện: Chính mình không được làm như vậy mà cứ làm liều.
          · Trị tội: Đem luật hình ra mà trừng trị kẻ phạm phép.
          · Thân: Gần, đằm thắm, quý hoa.
          · Sơ: Xa, hững hờ, ghét bỏ.
          · Đàm luận: Nói năng, bàn bạc.

.

Lời bàn:
          Sự yêu, ghét thường làm cho người ta mờ đi không rõ hẳn được cái giá trị của người được yêu hay bị ghét ra thế nàọ Không nói gì yêu người này, ghét người nọ, cũng chỉ là một người ấy, lúc yêu cho ra thế này, lúc ghét cho ra thế kia. Cái thói thường: yêu thì nên tốt, ghét thì nên xấu, khen chanh thì chanh ngọt, chê hồng thì hồng chua.
          Trong bụng đã thế, thì cư xử chắc cũng theo như thế, lúc yêu hậu bao nhiêu, thì đến lúc ghét lại bạc bấy nhiêu, yêu nhau cau bảy bổ ba, ghét nhau cau bảy bổ ra làm mười. Lại chẳng những yêu ghét riêng một người ấy, thường yêu ghét đến cả những sự hay những người có can thiệp đến người ấy.
          "Yêu nhau yêu cả tông chi,
          Ghét nhau ghét cả đường đi lối về."

          Sự yêu, ghét làm cho ta thiên và nhẩm như thế, cho nên ta muốn cho công bình, khi yêu khi ghét phải nên rõ cái giá trị của người được yêu hay bị ghét, biết chỗ phải cũng phải biết chỗ trái, biết chỗ trái cũng phải biết chỗ phải cho người ta mới được.

.

Cái nút áo.

.

"Sức mạnh của mẹ chính là Tình yêu mẹ dành cho con.”
Barbara Weidner

          Giật mình thức giấc. Cảm giác khát khô ở cổ khiến tôi lồm cồm ngồi dậy mở tủ lạnh, với chai nước uống một hơi dài. Cái mát lạnh làm tôi tỉnh cả người. Nhìn đồng hồ đã hơn 4 giờ sáng. Tôi đến bên máy vi tính bật máy lên, mở chương trình nhật ký để theo dõi những việc mình đã làm và kế hoạch cho tuần tới.
          Dòng chữ thông báo màu đỏ chói hiện lên nhấp nháy: “Kỷ niệm ngày đầu tiên quen M”. Tôi mỉm cười, quyết định sẽ lục lọi trên Internet để tìm được một tấm thiệp độc chiêu tặng nàng. Sau một hồi tìm kiếm, cuối cùng tôi cũng mãn nguyện với cái thiệp nhiều ý nghĩa. Kéo ngăn tủ ra để lấy cái đĩa CD, tôi chợt nhìn thấy trong đó có một gói quà xinh xắn. Bên trên là một tấm thiệp to, còn bên dưới là một chiếc đồng hồ để bàn rất dễ thương và một cái nút áo. Hơi ngạc nhiên, tôi vội mở thiệp ra xem.

          Anh thân yêu,
          Thế là chúng mình quen nhau đã 3 năm rồi, trong 3 năm qua em rất vui vì đã quen anh. Em cũng đã học được rất nhiều điều từ anh.
          Anh của em là người thông minh, giỏi giang, luôn làm tốt công việc, và sống rất tốt với mọi người quanh mình. Anh không câu nệ giàu nghèo, chức vị, luôn đối đãi hết lòng với mọi người, vì vậy anh được nhiều anh em bè bạn mến yêu, kính nể.
          Tối nay em đến nhà anh. Đã 9 giờ tối mà anh vẫn chưa về nhà. Thật ra điều này cũng có gì lạ đâu, bởi thường anh chẳng về nhà trước 10 giờ tối. Nhưng hôm nay, em chợt chạnh lòng khi thấy mẹ đang khâu lại chiếc áo bị thủng vì tàn thuốc lá của anh. Nhìn dáng mẹ hao gầy, cặm cụi với đường kim mũi chỉ, chợt lại nghĩ về anh…
          Kỷ niệm 3 năm quen nhau của tụi mình, em tặng anh chiếc đồng hồ với lời nhắn: “Thời gian luôn hững hờ trôi đi mà chẳng chờ đợi một ai. Có những thứ chúng ta có thể lần lữa không làm ngay hôm nay, nhưng cũng có những thứ đến ngày mai đã là quá muộn”.
          Còn cái nút áo này, em gửi anh với lời nhắn chân tình: “Đôi khi người ta biết rất nhiều điều to lớn, cao cả, nhưng lại không để ý chiếc áo mình đang mặc có bao nhiêu nút!”. Anh đã sống vì mọi người, nhưng trong mọi người lại thiếu một người quan trọng nhất. Anh hãy xem tờ giấy bên dưới. Chúc anh luôn vui vẻ và thành đạt.

          Tôi cầm đồng hồ và chiếc nút lên, bên dưới có một tờ giấy xếp làm tư nằm ngay ngắn:

          Em thấy anh rủ bạn về nhà cùng vui vẻ, hả hê cười nói với mấy thùng bia. Anh em bàn tán với nhau không hết bao nhiêu chuyện đời, chuyện cơ quan, chuyện nhà xếp…

          Em thấy mẹ cặm cụi dọn dẹp thức ăn dư, lom khom nhặt từng vỏ lon xếp lại, sáng mai ra chợ đổi lấy chục chanh pha nước cho thằng con đang mệt mỏi, nhức đầu vì say.
          Em thấy anh sáng ra sạp gom gần hết báo, đọc ngấu nghiến từng bài, từng mục, rồi hùng hồn bàn chuyện trên đời, chuyện quan liêu, chuyện cửa quyền…
          Em thấy mẹ cẩn thận sắp từng tờ báo, lựa riêng ra những phần quảng cáo rồi ngập ngừng hỏi anh: “Cái này cân ký bán được không con?”.
          Em thấy anh chơi hết lòng với bạn, chẳng bỏ về dù lúc đó là mấy giờ chăng nữa…
          Em thấy mẹ cứ trằn trọc ra vô mãi, ngóng ra cửa thì thầm với chính bản thân: “2 giờ rồi mà phòng nó vẫn vắng tanh”.
          Em thấy anh sau một ngày làm việc mệt mỏi, về đến nhà vội vàng bật máy lạnh, bật quạt, ngả lưng nằm ngủ chẳng muộn phiền.
          Em thấy mẹ ra hiên nằm những ngày trời nóng, rồi lẩm bẩm xem điện tháng này có quá định mức chưa.
          Em thấy anh nghiền chơi vi tính, thỉnh thoảng lại băn khoăn nâng cấp CPU hay lại đổi cái mới chạy nhanh hơn.
          Em thấy mẹ rất ghiền xem cải lương, vừa xem vừa chậm nước mắt, rồi cười vui cho số phận đã bớt khổ của các nhân vật, chẳng để ý màn hình mất màu hay thỉnh thoảng lại nghe tiếng được tiếng mất.
          Em thấy anh là chuyên viên vi tính, viết được bao nhiêu phần mềm để quản lý công ty, xem công nợ, lãi lỗ… Thế mà chẳng thể nào tính đúng được tình thương của người mẹ.
          Em thấy mẹ chẳng cần vi tính, vấn âm thầm lập trình cá, cơm, rau. Biết chị Hai cái áo ủi không ngay, còn anh nữa – đôi giày cả tuần chưa chịu đánh!
          Em thấy anh chỉ nghĩ, chỉ làm chuyện lớn mà lắm lúc lại quên đi chuyện nhỏ xung quanh.
          Em thấy mẹ suốt đời vụn vặt mà luôn dạy con mình những bài học lớn lao…

          Những dòng chữ của M như nhảy múa trước mặt tôi. Cảm giác bàng hoàng xâm chiếm con người tôi. Tôi thẫn thờ nhìn vào khoảng không vô định trước mắt. Là tôi đấy ư? Một thằng con trai tưởng chừng đã khôn lớn, trưởng thành mà vô tâm đến mức này ư? Tôi cầm lấy cái nút áo rồi đi xuống tầng dưới, nhẹ nhàng bước vào phòng mẹ. Mẹ đang ngủ, dáng nhọc nhằn của một đời lam lũ. Tự dưng tôi nghe cổ họng mình nghẹn đắng. Tôi nắm chặt tay, bất giác tôi tự hỏi, cuộc sống này sẽ ra sao khi không có những người phụ nữ luôn lặng lẽ hy sinh và những thành công mình đạt được có ý nghĩa gì khi ngay cả những điều bình dị như thế này mình cũng chưa một lần nghĩ đến?

.

Câu chuyện về cái tách trà

.

          Trước đây, tôi không phải là tách trà đâu, tôi là đất sét đỏ cơ. Rồi có một người đem tôi cuộn lại, đập dẹt ra, rồi nhào, rồi lại đập dẹt. Cứ như thế và tôi đã hét lên: ”Buông tôi ra”, nhưng ông ấy chỉ cười: “chưa được đâu!”.
          Rồi ông ta lại đặt tôi lên một cái bàn xoay liên tục đến mức tôi lại phải kêu oai oái: “Dừng lại đi, tôi chóng mặt lắm”. Thế nhưng ông ta chỉ gật gù: “Chưa đâu!”. Rồi ông ấy lại đặt tôi vào lò, nóng khủng khiếp. Tôi không hiểu tại sao ông ta lại muốn hành hạ tôi, đốt tôi. Tôi đập vào thành lò bôm bốp, nhưng rất lâu sau ông ta mới chịu mở ra: “Chưa đâu, chưa được đâu!”
          Một lúc sau, tôi được ông ta lôi ra và đặt ngồi lên kệ và tôi nguội dần. “Dễ chịu quá”. Nhưng chẳng được bao lâu, con người khó tính kia lại lôi tôi ra và lấy sơn vẽ lên khắp người tôi. Tôi ko chịu được cái mùi ấy. Tôi gào lên: “Dừng lại đi mà” nhưng ông ta vẫn chỉ gật gù: “Chưa đâu”.
          Một lần nữa tôi lại bị đặt vào lò và lần này cái lò nóng gấp đôi lần trước. Tôi sắp chết ngạt đến nơi. Tôi khóc, van xin, nhưng ông chủ vẫn nói: “Chưa đâu!”.
          Tôi chẳng còn hi vọng và sẵn sàng đầu hàng. Đột nhiên cửa lò bật mở, ông ta bế tôi ra và cẩn thận đặt lên kệ. ông đi đâu đó và khi trở lại, ông đưa cái gương lại trước mắt tôi: “Nhìn mình xem”.
          Tôi nhìn và chính tôi cũng phải thốt lên: “Đó không phải là mình được. Mình đẹp quá đi mất”! ông chủ của tôi bây giờ mới nói: ” Con của ta, ta biết là bị nhào nặn là đau đớn lắm nhưng nếu ta ko làm thế, con sẽ khô đi và vô dụng. Ta biết bị xoay trên bàn nặn là chóng mặt lắm, nhưng nếu ngừng lại con sẽ bị bở ra và méo mó bất thành nhân dạng, ta biết lò nung rất nóng và làm con rát bỏng nhưng nếu không vào trong đó, con sẽ mong manh và nứt vỡ. Ta biết bị sơn lên người thì mùi khó chịu lắm, nhưng nếu không làm vậy, con sẽ nhạt nhẽo chẳng có màu sắc nào trong đời cả. Nếu ta không đặt con vào lò nung thêm lần nữa thì con sẽ chẳng cứng và bền. Còn giờ đây, sau bao nhiêu khổ luyện, con là một sản phẩm hoàn chỉnh, đẹp như ta tưởng tượng ngay từ lúc đầu, tách trà nhỏ bé ạ!”
          Tôi trở thành một tách trà đẹp như thế! Còn bạn, bạn có dám trở thành một tách trà đẹp như tôi không?

          Chẳng hề khó khăn như chúng ta hằng nghĩ khi muốn thay đổi cuộc sống của mình. Những thất bại, những mất mát và cả những cuộc ra đi. Ngày hôm qua sẽ không còn nữa khi ta thay đổi. Sự thay đổi là điều tất yếu cho sự lớn lên là vậy.

.